Inleiding

Met deze uitvoeringsagenda Nota Ruimte geeft het kabinet aan hoe het de uitvoering van het geformuleerde (selectieve) ruimtelijke beleid aanpakt. De uitvoeringsagenda maakt deel uit van Nota Ruimte.

De uitvoeringsagenda verbindt de doelstellingen van de Nota Ruimte met lopende en voorgenomen uitvoeringstrajecten. Dit geldt zowel voor de investeringsprioriteiten van het rijk, de doorwerking van het beleid naar streek- en bestemmingsplannen als voor de inzet van uitvoeringsinstrumenten. Voor al deze uitvoeringtrajecten zijn de voornaamste acties en activiteiten beschreven. Daarnaast agendeert dit uitvoeringsdocument besluiten die van belang zijn voor de realisatie van ruimtelijke inrichtingsopgaven en beschrijft het de afwegingen die daarbij een rol zullen spelen. Het kabinet geeft hiermee aan wat het nog in deze periode wil bereiken en wat het vervolgperspectief is.

Het kabinet legt voor de uitvoering van het ruimtelijk beleid geen blauwdruk neer. De voorliggende agenda biedt het rijk een vertrekpunt om landsbreed met decentrale overheden het proces van uitvoering in te gaan of te continueren. Overeenstemming over de uitvoeringsdoelen en afstemming bij de inzet van instrumenten en middelen is daarbij het doel. Ook op dit punt bevat de uitvoeringsagenda de stappen die het kabinet nog in deze periode zal zetten.

Waarom een uitvoeringsagenda Nota Ruimte?

Met één Nota Ruimte staat het kabinet ook eenheid en eenduidigheid in de uitvoering voor ogen. Het kabinet wil daarom de uitvoering van het beleid adequaat en helder regelen. Het kabinet kiest ervoor de uitvoering integraal vorm en inhoud te geven via één overzichtsinstrument: de uitvoeringsagenda. De uitvoeringsagenda is een nieuw instrument dat het kabinet in staat stelt de samenhang in uiteenlopende departementale uitvoeringstrajecten – voor nu en op termijn - te waarborgen. Dat is meer dan ooit nodig gezien het toenemend belang en de noodzaak van samenwerking tussen verschillende partijen bij ruimtelijke inrichtingsopgaven.

Hoe wordt de uitvoeringsagenda ingezet?

Het kabinet zal de uitvoeringsagenda gebruiken om de uitvoering van het geformuleerde ruimtelijk rijksbeleid op rijksniveau onderling af te stemmen, prioriteiten te stellen en vervolgstappen te zetten. Tevens is het de doeling om met dit uitvoeringsdocument de politiek, decentrale overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties te informeren over de voortgang en de resultaten.

De uitvoeringsagenda verbindt op een samenhangende en gebiedsgerichte wijze de doelstellingen van de Nota Ruimte met lopende en voorgenomen uitvoeringstrajecten. Deze uitvoeringstrajecten zijn concreet uitgewerkt in nota’s en meerjarenprogramma’s van de departementen V&W (Nota Mobiliteit en het MIT), LNV (Agenda en Meerjarenprogramma Vitaal Platteland) en EZ (Gebiedsgerichte Economische Perspectieven en het Actieplan Bedrijventerreinen). De concrete programmering van rijksmiddelen vindt plaats in de begrotingen en de bijbehorende meerjarenprogramma’s van deze sectordepartementen. De uitvoeringsagenda Nota Ruimte is een aanvulling op de meerjarenprogramma’s van de departementen V&W, LNV, EZ en VROM. De rijksinzet voor de prioriteiten in het ruimtelijk domein kan zo op samenhang en selectiviteit worden aangestuurd. Door een integrale en afgestemde afweging vanuit ruimtelijke en sectorale optiek wordt de rijksinzet bij ruimtelijke ontwikkelingen efficiënter en effectiever. Deze agenda is dan ook een belangrijke eerste stap in het realiseren van meer synergie, betere interdepartementale taakverdeling en coördinatie in het ruimtelijk beleid. Als zodanig draagt het bij aan de doelstellingen van het Programma Andere Overheid van het kabinet [1] .

De minister van VROM heeft een coördinerende rol bij de uitvoering van het ruimtelijk beleid en organiseert in samenspraak met de vakministers de gecoördineerde inzet van de rijksmiddelen voor de Ruimtelijke Hoofdstructuur en de basiskwaliteit. De minister van VROM rapporteert periodiek aan de Tweede Kamer over de bestuurlijke afspraken en de voortgang van de uitvoering van het ruimtelijk beleid, in het bijzonder over de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur. De coördinatie door de minister van VROM is gericht op een integrale en gebiedsgerichte uitvoering, heeft een organiserend en faciliterend karakter, en laat de verantwoordelijkheden van andere bewindslieden onverlet.

Wat staat er in de uitvoeringsagenda?

De uitvoeringsagenda beschrijft op hoofdlijnen de doelstellingen van het beleid, de verantwoordelijkheden van het rijk, de rolverdeling binnen het rijk en tussen het rijk en de decentrale overheden, de concrete acties en de financiële inzet. Veel van de beschreven uitvoeringsacties leiden op korte termijn tot concrete resultaten in nadere uitwerkingen van beleid, besluitvorming en investeringsbesluiten. Waar mogelijk is een doorkijk naar de middellange termijn opgenomen.

Hoofdstuk 2 beschrijft de uitvoeringsstrategie en geeft het investeringsbeeld van de Nota Ruimte op hoofdlijnen. Tevens bevat het de instrumenten, en bijbehorende agendapunten, waarmee het rijk en de decentrale overheden de uitvoering van het ruimtelijk beleid ter hand (kunnen) nemen om de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur te versterken en de basiskwaliteit te waarborgen.

In hoofdstuk 3 staan de concrete inrichtingsopgaven in de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur centraal. Dit hoofdstuk bevat een korte beschrijving van de belangrijkste uitvoeringsacties die het rijk op korte termijn zelf uitvoert, of acties door derden die het rijk wenselijk of noodzakelijk acht. Tevens bevat dit hoofdstuk een uitwerking van de projectenenveloppen die dit kabinet voor een beperkt aantal gebieden wil hanteren.

Bijlage 1 geeft een overzicht van de acties die nodig zijn voor de doorwerking van het nationaal ruimtelijk beleid in streekplannen en in het overige ruimtelijke beleid van de provincies, de (samenwerkende) gemeenten en de waterschappen.

Verantwoording

De Uitvoeringsagenda heeft betrekking op de integrale tekst van de Nota Ruimte. Bij het opstellen van de uitvoeringsagenda is uitgegaan van thans bekende feiten en inzichten. Door de betrokken departementen zijn teksten aangeleverd en geverifieerd. Peildatum voor de opgenomen informatie in deze eerste versie van de uitvoeringsagenda is april 2004.

Een geactualiseerde versie van de uitvoeringsagenda zal eens in de twee jaar worden gepubliceerd. De coördinatie hiervoor ligt bij de minister van VROM.